Proje Hakkında

MÜSTAHSİL MARKALAR VE YETİŞTİRİCİ ELİNDE ÜRETİM

Tüm Dünya'da olduğu gibi Türkiye'de de doğal ürünlere olan ilgi her geçen artıyor. İnsanlar katkı maddesi, renklendirici içeren tadı, tuzu ve lezzeti olmayan gıda ürünlere karşı sağlıklı ama sağlıklı olduğu kadar lezzetli ürünlerin arayışında. Bu süre zarfında ise tamamen doğal olan geleneksel ürünlerimiz ise hiç karşılaşmadığı kadar büyük bir talep ile karşı karşıya kalmış durumdadır.

Ankara Büyükşehir Belediyesi Kırsal Hizmetler ve Jeotermal Kaynaklar Dairesi hem yetiştiricinin ürününü değerlendirmek hem Ankaralılara sağlıklı ve lezzetli ürünleri arz etmek hem de geleneksel ürünlerimizi yeni kuşaklara aktarmak için Ankara'da yetiştirici örgütleri işbirliği yaparak Ankara başta olmak üzere Türkiye’nin tüm tarımsal ürünlerini kucaklayan bir proje ile tarih sahnesine çıkıyor.

Türkiye'de model olacak bu proje gıda tüketiminde yeni bir dönemin de kapısını aralayacaktır.

Üretim İzinleri ve Patent

T.C. Gıda Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı'nın hazırladığı yeni kılavuza göre etiketlerde “gerçek” ve “hakiki” terimleri yasak olacak. “Hakiki bal”, “gerçek meyve”, “hakiki Maraş dondurması” ifadeleri kullanılmayacak. Ayrıca yüzde 100 doğal ifadesi olmayacak. Ambalajlı ürünlerde “bahçeden taze”, “fırından taze” yazılamayacak.

Üretimi el ile yapılmayan gıdalarda “el yapımı” ifadesi kullanılmayacak. Sarmalar makinede sarıldıysa “el yapımı” denilmeyecek. Coğrafi işaret taşıyanlar dışında “çiftlik usulü yoğurt”, “köy tipi yoğurt” gibi ifadeler kullanılmayacak. “Doğal” ifadesi olan gıdalarda katkı ve aroma gibi hiçbir ilave yapılamayacak. Süt, çay, bitki çayı, bal, kahve, meyve-sebzeler, yoğurt, naturel sızma zeytinyağı gibi ürünlerde bu ifade kullanılabilecek. Ancak “yüzde 100 doğal”, “gerçek doğal”, “hakiki doğal” ve “en doğal” gibi ifadeler kullanılamayacak.

Coğrafi İşaret

Coğrafi İşaret (Cİ), belli bir şehir, bölge veya ülkeye ait özellikleri itibariyle, bu coğrafi alan ile özdeşleşmiş bazı ürünlere (özellikle, gıda ve el işi ürünler için) uygulanabilen özel, ayrıcalık kazandıran bir isimlendirme. Cİ kullanımı, ilgili ürüne ait tanımlı özelliklerin gerçekten var olduğunu tescilliyor; örneğin söz konusu ürünün geleneksel yöntemlerle üretildiğini veya coğrafi özelliklere bağlı sıfatları taşıdığını doğrulaması gibi... 20. yüzyılın başı itibarıyla, dünyada özellikle gıda ürün markalarının içerdiği coğrafi isimlerin yanıltıcı olmasının önüne geçmek üzere Cİ uygulamalarının yaygınlaştığını görüyoruz. İlk örnekler arasında, Fransa’da “Appellation d'Origine Contrôlée (AOC)” adı altında verilen sertifikalarla yerel şaraplar ve İsviçre’de Gruyer peyniri var.

Türkiye’de, Malatya Kayısısı, Erzincan Tulumu, Finike Portakalı, Ege İnciri, Ezine Peyniri, Kalecik Karası Üzümü, Kayseri Pastırması, Maraş Tarhanası, Safranbolu lokumu gibi 170’den fazla ürün coğrafi işaret almış durumda.

Coğrafi İşaret, kültürel mirası ve geleneksel üretimin önemini vurgularken, o bölge üreticisi ile birlikte tohumu, toprağı, suyu, iklimi korumayı hedefleyen bir sistem. Türkiye farklı coğrafi bölgeler ve iklim zenginliği ile büyük bir biyoçeşitliliğe (tüm Avrupa kıtasında 12,000 bitki türü bulunmasına karşın ülkemizde 9,000 bitki türü bulunuyor ve bu türlerin % 30’u dünyada sadece Türkiye’de yer alıyor) ve buna bağlı olarak, zengin çeşitlilikte tarımsal ürünlere sahip. Bu zengin çeşitlilik aynı zamanda büyük bir Coğrafi İşaret potansiyeli demek; ülkemizde bu sayının yaklaşık 1500 olduğu tahmin ediliyor.

En Az %1’lik Kısım

2015 yılında yürürlüğe giren 6585 sayılı perakende ticareti düzenleyen kanuna gıda, içecek, temizlik ve kişisel bakım ürünlerinin satışının yapıldığı büyük mağaza ve zincir mağazalar ile bayi işletme ve özel yetkili işletmelerde satış alanlarının en az yüzde 1'ine karşılık gelecek şekilde raf alanının yöresel ürünlerin satışına ayrılması şartı getirilmişti. Bu kapsamda hipermarketlerin her bir mağazası ya da şubesi için 20 bin lirası, aykırılığın 30 günden az olmamak üzere Bakanlıkça verilen süre içinde giderilmemesi hâlinde bu tutarın iki katı tutarında idari para cezası uygulanacak.

Şekil 1. Dünya 20 Yaş Üstü Obezite Dağılım Haritası (1975)

-

Şekil 2. Dünya 20 Yaş Üstü Obezite Dağılım Haritası (2014)

bilgi@mustahsilmarkalar.com